Stres wpływa na organizm człowieka; choć czasem nie przykłada się do tego aż tak dużej wagi. Jednak ciągłe zmaganie się z sytuacjami, które go wywołują sprawia, że ciężko go opanować. To z kolei przekłada się na nieprawidłowe działanie hormonów; w efekcie negatywne skutki stresu mogą znacznie obniżyć optymalną kondycję zdrowia. Dlatego też dobrze wiedzieć, jak radzić sobie ze stresem i jak zredukować nadmierny stres, a także jakie suplementy na lepsze samopoczucie wybrać.
Jakie są objawy wyczerpania psychicznego?
Postęp cywilizacyjny i ciągle zmieniające się warunki życia sprawiają, że poziom stresu rośnie, a praca układu nerwowego jest zakłócona. Dodatkowy brak czasu na odprężenie i relaks sprawiają, że organizm nie jest w stanie odpowiednio odpocząć, co rodzi ciągłe napięcie nerwowe i wpływa na funkcjonowanie układu nerwowego, a także na jakość snu. Stres uznaje się za odpowiedź organizmu na stawiane mu wymagania - przeważnie nie jest niczym złym, jednak jeśli często doświadczasz napięcia nerwowego, z którym nie potrafisz sobie poradzić; którego nie potrafisz samodzielnie obniżyć - w końcu zauważysz, że odbija się to na Twoim samopoczuciu. Pojawi się poczucie beznadziejności i niemożność poradzenia sobie z trudnymi sytuacjami, a także może dojść do obniżenia poczucia własnej wartości, zmiana tego, jak postrzegasz świat i ogólny brak energii życiowej.
Podczas stresu rośnie poziom kortyzolu (hormonu stresu) a maleje poziom serotoniny i dopaminy w mózgu. Te dwa związki są odpowiedzialne za komunikowanie się neuronów w ośrodkowym układzie nerwowym. Bardzo intensywny stres odczuwany długi czas może w ten sposób prowadzić nawet do depresji. Jak w porę zauważyć pierwsze oznaki niepokoju, żeby nie doprowadzić do pojawienia się przewlekłego stresu? Zwróć uwagę na te najpopularniejsze objawy stresu:
- bóle głowy, kręgosłupa i szyi,
- tiki nerwowe,
- podwyższone tętno i przyspieszony oddech,
- drżenie kończyn, kołatanie serca,
- nadmierne pocenie się, suchość w gardle i w ustach.
Oprócz fizycznych objawów można też zauważyć zmiany w życiu społecznym i codziennym stylu życia, takie jak wycofanie społeczne, nerwowe nawyki, problemy ze snem, niechęć do podejmowania aktywności czy zmiany w sposobie odżywiania - zajadanie stresu lub na odwrót, niechęć do jedzenia. Kluczową kwestią, zanim dojdzie do poważnych następstw długotrwałego napięcia psychicznego, jest znalezienie równowagi i sposobu na rozładowanie stresu.
Jak rozładować silny stres i jak uspokoić system nerwowy? Prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i łagodzenie stresu
Tym, co wydaje się najważniejsze, gdy chodzi o wspieranie układu nerwowego w przypadku stresu są trzy elementy:
- osiągnięcie równowagi czasowej - poza obowiązkami warto znaleźć czas na relaks i odpoczynek,
- zachowanie równowagi zaangażowania - podobny stopień zaangażowania w obowiązki, jak i w jakościowe spędzanie czasu wolnego,
- staranie się o równowagę zadowolenia zarówno z życia zawodowego, jak i prywatnego.
Te wszystkie elementy a właściwie odpowiednie dokonywanie wyborów sprawiają, że możliwe jest zachowanie balansu pomiędzy codziennymi obowiązkami a stylem życia i zainteresowaniami. Konflikt pomiędzy tymi dwoma płaszczyznami może prowadzić do nadmiernego stresu, jak również pogorszenia się zdrowia, zarówno psychicznego jak i fizycznego, mniejszego zadowolenia z życia, wyczerpania emocjonalnego, zmęczenia, braku apetytu i silniejszego odczuwania niepokoju.
Co zrobić, gdy się bardzo stresuję? Co pomaga rozładować stres?
Podczas nagle odczuwanego stresu bardzo ważna jest szybka redukcja napięcia nerwowego. Przede wszystkim warto uspokoić i spowolnić oddech. Można także wykonywać proste ćwiczenia, które mogą wspierać układ nerwowy w uwolnieniu napięcia - np. zaciskanie obu dłoni i ich otwieranie, a także zmienić miejsce przebywania i skierowanie uwagi na inne czynniki, zamiast skupianie się na stresorach. Pomocna może okazać się relaksująca muzyka bądź wizualizacja miłych wspomnień i doświadczeń. Jeśli szukasz dodatkowych pomysłów na to, jak poprawić samopoczucie psychiczne, przeczytaj o tym w artykule: Samopoczucie psychiczne: jak je poprawić?
Co jednak zrobić z przewlekłym stresem? Najlepsze sposoby to edukowanie się na jego temat, co pozwoli na szybsze jego rozpoznawanie, medytowanie, nauka technik oddechowych i ćwiczeń relaksujących (tj. joga, pilates). Codzienne uprawianie sportu to także pomoc dla organizmu w stresie, tak samo jak właściwa ilość i jakość snu. Przede wszystkim jednak zadbaj o równowagę działania i odpoczywania: nie bierz na siebie większej ilości obowiązków, niż jesteś w stanie wykonać i zadbaj o to, by nauczyć się zarządzać czasem tak, by znaleźć czas na relaks i zadbanie o swoje pozytywne nastawienie. Istotne są też relacje, które masz w życiu: zadbaj o to, by nie wchodzić w toksyczne znajomości, a utrzymać te, które sprawiają, że czujesz się dobrze. Czasem pomóc może także zmiana diety. Stres wpływa na organizm na wiele sposobów: również nieodpowiednie nawyki żywieniowe mogą wpływać na to, jak się czujesz.
Co dobrego na silny stres? Co pić na stres?
Wzmożony stres wpływa na organizm - odpowiednie żywienie może jednak zmniejszyć ten wpływ. Najczęściej stosowanymi w tym celu ziołami są przede wszystkim:
- kozłek lekarski - może mieć właściwości uspokajające i wzmacniające sen,
- melisa lekarska - może być stosowana w stanach pobudzenia nerwowego, bezsenności, niepokoju i związanymi z nimi zaburzeniami przewodu pokarmowego czy rytmu serca; może działać nasennie i przeciwlękowo,
- chmiel zwyczajny - może wykazywać działanie uspokajające, zmniejszające napięcie i niepokoje, niwelujące trudności w zasypianiu,
- lawenda wąskolistna - liczne badania wskazują, że lawenda może być stosowana w stanach napięcia nerwowego, niepokoju i bezsenności, może mieć działanie uspokajające, zmniejszające odczucie lęku i poprawiające samopoczucie,
- dziurawiec zwyczajny - może być wsparciem w stanach depresyjnych i zmniejszać płaczliwość, irytację, napięcie nerwowe, bezsenność, zmienność nastrojów i poczucie bycia poza kontrolą.
Składniki suplementów na stres
Stosowanie suplementów diety może stanowić wsparcie diety, gdy towarzyszy Ci wzmożony stres i podczas ryzyka zachorowania na choroby układu nerwowego. Jak wybrać odpowiednie suplementy diety? Mogą one zawierać takie składniki wspierające układ nerwowy, jak:
- ekstrakt z korzenia ashwagandhy - może wpływać na łagodzenie objawów stresu i lęków, a także wpływać na poprawę jakości snu,
- różeniec górski - może służyć jako wsparcie układu nerwowego poprawiając reakcję na stres, ułatwiać redukcję objawów stresu po ustąpieniu czynników stresujących i wzmacniać odporność organizmu,
- magnez na stres - pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego i w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych,
- witaminy z grupy B - wiele witamin z grupy B pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego i w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych; niektóre z nich przyczyniają się także do regulacji aktywności hormonalnej,
- cynk i działanie przeciwdepresyjne - chroniczny stres i niedobór cynku mogą być czynnikami, które wpływają na rozwój procesów zapalnych w organizmie, dlatego warto profilaktycznie przyjmować ten pierwiastek wraz z jedzeniem lub w suplementach,
- antydepresyjny selen - niedobór selenu może mieć niekorzystny wpływ na zaburzenia czynności niektórych neurotransmiterów; niski poziom tego pierwiastka wiąże się z częstszym występowaniem depresji i lęków, dlatego warto zadbać o jego odpowiednie ilości w organizmie,
- probiotyki na lęk - zaburzenia flory jelitowej mogą wpływać na nastrój, z kolei stres może oddziaływać na zaburzenia prawidłowego funkcjonowania mikroflory jelitowej; niektóre badania wykazały, że probiotyki mogą obniżać reakcję organizmu na stres, a także zwiększać poziom serotoniny.
Suplementy diety na stres i suplementy na układ nerwowy
Zdrowy układ nerwowy może być wspierany nie tylko poprzez zioła i ekstrakty roślinne, ale również przez witaminy, składniki mineralne i suplementy zawierające w sobie korzystnie działające na organizm składniki. Wśród suplementów diety znajdziesz jednoskładnikowe preparaty, jak i wieloskładnikowe propozycje, które sprawią, że suplementacja diety stanie się szybka i prosta. Mogą one niwelować najpopularniejsze objawy stresu i wpływać na uspokojenie układu nerwowego. Jeśli szukasz sposobu na wsparcie układu nerwowego, zajrzyj na naszą stronę Suplementy na Pamięć i Układ Nerwowy, na której znajdziesz propozycje dla siebie.
Prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego: jak je utrzymać?
Właściwe zadbanie o równowagę między obowiązkami a stylem życia i zainteresowaniami to kluczowa w kwestia, by nie zmagać się ze wzmożonym stresem. Redukcja napięcia nerwowego jest możliwa, gdy tylko znajdziesz więcej czasu dla siebie; na własny odpoczynek i relaks. Pomoc dla organizmu w stresie mogą także stanowić zioła i suplementy, które znajdziesz na shaman.pl: już teraz sprawdź, co znajdziesz na stronie.
Źródła:
Herman A., Zastosowanie suplementacji probiotykami w profilaktyce i leczeniu zaburzeń depresyjnych i lękowych – przegląd dotychczasowych badań, Psychiatria Polska 2019, 53 (2): 459-473
Ratajczak M., Gietka-Czernel M., Rola selenu w organizmie człowieka, Postępy Nauk Medycznych 2016, 29 (12): 929-933
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci Tekst mający znaczenie dla EOG (Dz. U. : 136 z 25.05.2012 ze zm.)
Jasiołek M., Rola chronicznego stresu i deficytu cynku w indukowaniu procesów zapalnych (praca magisterska), Repozytorium Uniwersytetu Jagiellońskiego 2024
Tajer A., Rhodiola rosewa L. jako przykład rośliny adaptogennej, Annalec Academiae Medicae Silesiensis 2011, 65
Dobros N., Zioła o działaniu uspokajającym i przeciwdepresyjnym, Postępy Fitoterapii 2017, 18 (3): 215-222
Narodowy Fundusz Zdrowia, Ze zdrowiem. Jak objawia się przewlekły stres. gdzie szukać pomocy systemowej, (https://www.nfz.gov.pl/gfx/nfz/userfiles/_public/dla_pacjenta/magazyn_ze_zdrowiem/nfz_nr_6.pdf; 11.09.2025)
Zielińska A., Adaptogenne działanie ashwagandhy, lekwpolsce.pl 2022, 9, 32 (376): 19-23
Leśniewska G., Stres równowaga życiowa, Studia i Prace Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania 2015, 40 (2): 119-129
