GLP-1 to leki, które od pewnego czasu cieszą się zainteresowaniem wszystkich, którzy chcą zrzucić na wadze. I choć leczenie choroby otyłościowej z ich pomocą staje się łatwiejsze, przede wszystkim jednak znajdują zastosowanie jako terapia cukrzycy typu 2. Czy terapia otyłości i skuteczne leczenie cukrzycy z pomocą tego leku jest bezpieczne? Dowiedz się poniżej, jaki wpływ na organizm ma terapia analogami GLP i czy pojawiają się działania niepożądane GLP-1 podczas ich stosowania.
Jaki jest wpływ GLP-1 na organizm? GLP-1 a leczenie cukrzycy typu 2
Organizm w wyniku procesów metabolicznych jest w stanie sam wytwarzać GLP-1: jest on jednak bardzo szybko metabolizowany, a jego metabolity są równie szybko usuwane. Jego wydzielanie jest ściśle związane z przyjmowaniem posiłków. Wytwarzanie i uwalnianie GLP-1 jest zależne od szybkości opróżniania żołądka: gdy dochodzi do przyspieszonego opróżnienia dochodzi do zwiększenia poziomu GLP-1.
Cukrzyca typu 2 to choroba, dla której charakterystyczne jest zmniejszenie lub całkowity brak występowania efektu inkretynowego, co z kolei ma wpływ na niewłaściwe wydzielanie insuliny. W przebiegu cukrzycy typu 2 dochodzi do mniejszego wydzielania GLP-1 wywołanego posiłkiem. Wydzielanie insuliny indukowanej glukozą można jednak przywrócić do normalnego poziomu, przyjmując GLP-1. W przypadku osób z cukrzycą typu 2, po przyjęciu GLP-1:
- zwiększa się wydzielanie insuliny, a następnie w miarę obniżania się stężenia glukozy, ponownie obniża się insulinę do poziomu wyjściowego,
- dochodzi do zahamowania wydzielania glukagonu tak długo, jak długo stężenie glukozy jest podwyższone; w miarę wyrównywania się glukozy, wzrasta wydzielanie glukagonu do poziomu wyjściowego,
- opróżnianie żołądka ulega zahamowaniu, co zmniejsza poposiłkowy wpływ glukozy na organizm.
Analogi GLP-1 jest uznawany za jeden z najlepszych leków przeciwglikemicznych dla osób z cukrzycą typu 2. Charakteryzuje się on niskim ryzykiem hipoglikemii, długotrwałą skutecznością, a także korzystnym wpływem na masę ciała, układ sercowo naczyniowy i metabolizm lipidów.
GLP-1 a terapia choroby otyłościowej
Osoby mierzące się z chorobą otyłościową przeważnie wykazują zmniejszoną aktywność wydzielniczą GLP-1. Mechanizm ten nie został do końca poznany. Przypuszcza się jednak, że może mieć związek z insulinoopornością. GLP-1 to związek, który ma możliwość regulowania apetytu: dlatego też możliwe, że jego mniejsze wydzielanie sprawia, że organizm nieadekwatnie odczuwa stan nasycenia, co powoduje zwiększenie bilansu energetycznego i rozwój choroby otyłościowej. Niektóre z przeprowadzonych badań wskazują, że przyjmowanie analogów GLP może zwiększyć poczucie sytości i zmniejszyć apetyt u osób zdrowych, ale też u osób otyłych z cukrzycą typu 2.
Co kardiolodzy sądzą o GLP-1?
Udało się wykazać, że GLP-1 może działać korzystnie na zdrowie i wpływać na zaburzenia sercowo-naczyniowe, m.in. poprzez utratę masy ciała, która może wiązać się z obniżeniem ciśnienia krwi i poziomu lipidów. Co więcej, leki GLP-1 po związaniu się z receptorami GLP-1 w organizmie mogą redukować stres oksydacyjny i przeciwdziałać miażdżycy oraz stanom zapalnym. Analogi GLP-1 są grupą leków, które mają udowodnioną skuteczność w przypadku redukcji ryzyka sercowo-naczyniowego. Z kardiologicznego punktu widzenia mogą one zostać włączone do farmakoterapii, ponieważ wykazują korzystny wpływ na kardiometaboliczne czynniki ryzyka, w tym ciśnienie skurczowe krwi czy poprawę profilu lipidowego.
Czy GLP-1 podnosi ciśnienie?
przeprowadzone dotychczas badania wskazują, że analogi GLP-1 mogą wpływać na obniżenie ciśnienia tętniczego poprzez m.in. poprawę funkcji śródbłonka czy działanie wazodylatacyjne (relaksacja mięśni gładkich w ścianach naczyń krwionośnych, czyli ich rozszerzenie, które w efekcie obniża ciśnienie tętnicze).
Kto nie powinien przyjmować GLP-1? Jakie są przeciwwskazania do stosowania GLP-1?
Wiele słyszy się o zaletach stosowania GLP-1: nie tylko przy leczeniu cukrzycy typu 2, ale także w kontekście wsparcia leczenia choroby otyłościowej czy zaburzenia ciśnienia tętniczego. GLP-1 to zrewolucjonizowanie leczenia otyłości, cukrzycy typu 2 i chorób sercowo-naczyniowych. Czy jednak przyjmowanie leków GLP-1 jest pozbawione przeciwwskazań?
Jak w każdym przypadku, tak również przy lekach GLP-1 trzeba pamiętać o tym, że podawanie leków GLP ma pewne obostrzenia, o których warto pamiętać. Kiedy przyjmowanie analogów GLP-1 jest przeciwwskazane? należy zachować ostrożność i skonsultować się z lekarzem w przypadku:
- cukrzycy typu 1 i cukrzycowej kwasicy ketonowej,
- schyłkowej niewydolności nerek,
- ciężkich zaburzeń czynności wątroby,
- ciąży i karmienia piersią,
- retinopatii cukrzycowej,
- ciężkich chorób przewodu pokarmowego,
- zapalenia trzustki.
W każdym z tych przypadków stosowanie GLP-1 może zaostrzyć objawy wskazanej choroby. Ostrożność należy zachować także w przypadku chorób tarczycy: podczas farmakoterapii lekami GLP-1 należy monitorować jej parametry. Warto także pamiętać o zwiększonym ryzyku hipoglikemii. Można je zmniejszyć redukując dawkę insuliny. Podczas przyjmowania analogów GLP-1 rośnie ryzyko odwodnienia. Należy również zapoznać się z ulotką dołączoną do leku: wszystkie leki GLP są przepisywane na receptę, dlatego stosowanie ich powinno odbywać się pod ścisłym nadzorem lekarza, zwłaszcza przez wzgląd na choroby współistniejące.
Czy GLP-1 ma skutki uboczne?
Tak, GLP-1 również może mieć skutki uboczne. Jakie są skutki uboczne peptydu GLP-1? Najbardziej znanym skutkiem ubocznym jest "ozempic face", czyli gwałtowne zmiany widoczne na twarzy pod wpływem przyjmowania GLP-1 w przypadku choroby otyłościowej. Przede wszystkim widoczne są zmiany wielkości ust, policzków i brody; może także pojawić się zapadnięty wyraz twarzy i oczy. Im szybsze tempo utraty masy ciała, tym bardziej widoczne są zmiany. Nazwa tego efektu może jednak być myląca, ponieważ "ozempic face" może dotyczyć efektów ubocznych po jakimkolwiek leku GLP-1.
Grupy analogów GLP mogą także wiązać się z takimi skutkami ubocznymi, jak problemy żołądkowo jelitowe (tj. nudności, wymioty, biegunka, zaparcia). By je złagodzić warto unikać silnych zapachów, odpowiednio się nawadniać i jeść mniejsze posiłki. Bardzo ważne jest przestrzeganie zasad zdrowej, zbilansowanej diety, m.in. warto jeść powoli i zakończyć posiłek gdy pojawi się uczucie sytości.
Jeśli pojawią się objawy takie jak silne wymioty i biegunka, silny ból brzucha lub tkliwość brzucha, niemożność wypróżnienia lub żółtaczka należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.
Czy GLP-1 jest bezpieczne? Podsumowanie
Leki GLP-1 przyjmowane pod kontrolą lekarza są bezpiecznym lekiem, który może okazać się pomocny przy otyłości, cukrzycy typu 2 lub zaburzeń sercowo-naczyniowych. Stosowanie leków GLP może się jednak wiązać ze skutkami ubocznymi. Można próbować je złagodzić odpowiednią dietą i dbaniem o siebie, jednak warto się z nimi zapoznać i reagować od razu po ich pojawieniu się. Rozpoczęcie terapii GLP powinno zostać poprzedzone zapoznaniem się z przeciwwskazaniami.
Źródła:
Catanese L., GLP-1 diabetes and weight-loss drug side effects:"Ozempic face" and more , (https://www.health.harvard.edu/healthy-aging-and-longevity/glp-1-diabetes-and-weight-loss-drug-side-effects-ozempic-face-and-more; 09.07.2026)
Wełnicki M., Gorczyca-Głowacka I., Mamcarz A., Filipiak K., Wożakowska-Kapłon B., Barylski M., Szymański F., Kasprzak J., Grabowski M., Dzida G., Zastosowanie analogów GLP-1 w terapii cukrzycy u pacjentów kardiologicznych. Opinia ekspertów Sekcji Farmakoterapii Sercowo-Naczyniowej Polskiego Towarzystwa kardiologicznego, Zeszyty Edukacyjne. Kardiologia polska 2022, 4: 157-170
Ferhatbegović L., Mršić D., Macić-Džanković A., The benefits of GLP1 receptors in cardiovascular diseases, Frontiers in Clinical Diabetes and Healthcare 2023, 4
Górska A., Arciszewski M., Distribution and function of glucagon-like peptide 1(GLP-1) in the digestive tract of mammals and the clinical use of its analogues, Medycyna Weterynaryjna 2020, 76, 7
BLMK Integrated Care System, Guidance for Prescribing Glucagon-like peptide 1 (GLP 1) agonists for adults with Type 2 Diabetes (T2DM) (December 2022) , (https://medicines.bedfordshirelutonandmiltonkeynes.icb.nhs.uk/wp-content/uploads/2022/12/BLMK-APC-GLP-1-Agonist-Prescribing-Guideline-Dec-2022.pdf; 09.07.2026)
