Kolagen stanowi ok. 33% białek w organizmie człowieka i znajduje się w niemal wszystkich tkankach. Substancja ta posiada unikatowe właściwości - właśnie dlatego od lat stanowi przedmiot badań. Jego odpowiednia ilość w organizmie wpływa na poprawne działanie układu mięśniowo-szkieletowego, elastyczność skóry i wiele innych. Jak go stosować i czy można od niego utyć? Dowiedz się tego poniżej.
Rodzaje kolagenu: jaki typ kolagenu na co?
Kolagen jest białkiem, które naturalnie powstaje w organizmie, jednak jego produkcja wraz z wiekiem maleje. Jeszcze niedawno wierzono, że istnieje jeden typ kolagenu: jednak badania pokazują, że jest ich aż 29: każdy z nich pełni inną funkcję, ma inną strukturę, różni się też lokalizacją i zawartością w tkankach. Różnorodność białek kolagenowych wiąże się z dużą ilością genów, które je kodują. W ten sposób organizm zabezpiecza się przed ich utratą. Produkcja kolagenu może dotyczyć wielu rodzajów tego białka. Przede wszystkim w organizmie występują:
- kolageny fibrylarne - typ I, II, III, V, XI, XXIV, XXVII; stanowią ok. 90% wszystkich białek kolagenowych; typ I znajduje się w skórze, kościach, więzadłach, ścięgnach i rogówce, typ II jest w chrząstce i ciałku szklistym, typ III jest w skórze, naczyniach, macicy i jelicie, typ V jest w kościach, skórze, łożysku i rogówce, typ XI jest w chrząstce i dyskach międzykręgowych, typ XXIV jest w kościach i rogówce oka, a typ XX VII jest w chrząstce;
- kolageny niefibrylarne - wśród kolagenów niefibrylarnych występują: kolageny błony podstawowej (typ IV - występuje w błonach podstawnych i naczyniach włosowatych), kolageny tworzące mikrowłókna (typ VI - jest w kościach, naczyniach, skórze, rogówce, chrząstce; typ XXVIII - jest w komórkach systemu nerwowego; typ XXIX - jest w skórze), kolageny tworzące tzw. włókna kotwiczące (typ VII - jest w śluzówce, skórze, pęcherzu, pępowinie), kolageny tworzące heksagonalne układy sieciowe (typ VIII - jest w skórze, nerkach, mózgu, sercu, naczyniach, kościach, chrząstce; typ X - jest w chrząstce), kolageny FACITs (typ IX - w rogówce, ciałku szklistym, chrząstce; typ XII - w chrząstce, ścięgnach i skórze; typ XIV - jest w naczyniach, oku, nerwach, ścięgnach, kościach, skórze i chrząstce; typ XVI - jest w sercu, mięśniach gładkich, skórze i nerkach; typ XIX - jest w pasie błon podstawowych w mięśniach szkieletowych, skórze, nerkach, wątrobie, łożysku, śledzionie, gruczole krokowym; typ XX - znajduje się w nabłonku rogówkowym; typ XXI - jest w3 żołądku, nerkach, naczyniach, sercu, łożysku, mięśniach szkieletowych; typ XXII - jest w połączeniach tkankowych; typ XXVI - jest w jądrach i jajnikach), kolageny zawierające domeny transbłonowe (typ XIII - w mięśniach szkieletowych, sercu, oku, skórze, komórkach śródbłonka; typ XVII - w skórze; typ XXIII - w przerzutowych komórkach rakotwórczych, w sercu, w siatkówce; typ XXV - w oku, mózgu i jądrach) i multipleksy - MULTIPLEXINs (typ XV - w naczyniach kapilarnych, jajnikach, sercu, jądrach, skórze, łożysku, nerkach; typ XVIII - w nerkach, płucach i wątrobie).
Jakie jest działanie kolagenu? Jak stosować kolagen?
Każdy z kolagenów odgrywa swoją rolę w miejscu, w którym naturalnie występuje: niektóre z nich są "rusztowaniem" dla innych elementów czy organów (np. kolageny błony podstawowej), inne tworzą mikrowłókna utrzymujące integralność tkanek. Najlepszy, najmocniejszy kolagen to ten, który organizm sam wytwarza. Jednak po 25 roku życia organizm ma problem z utrzymaniem równowagi między biosyntezą kolagenu a jego degradacją. Po pewnym czasie może dojść do sytuacji, kiedy niezbędne jest dostarczanie organizmowi kolagenu z innych źródeł, by uzupełnić jego niedobory. Można je rozpoznać po zmianie wyglądu skóry i paznokci, zwyrodnieniach stawów i kości i występowaniem innych chorób.
Po jakim czasie widać efekty po kolagenie? Jak długo należy brać kolagen?
Regularna suplementacja kolagenu jest uznawana za bezpieczną i może być korzystna dla organizmu. Uznaje się, że suplementacja hydrolizowanym kolagenem może wpływać na syntezę białek kolagenowych w organizmie. Niektóre z przeprowadzonych badań wskazują, że suplementowanie kolagenu może pozytywnie wpływać na stawy, kości, a także kondycje skóry, włosów i paznokci.
To, jak szybko pojawią się efekty przyjmowania kolagenu jest zależne od indywidualnej kondycji osoby, która rozpoczyna suplementację. Jednak nie tylko to ma wpływ na to, jak szybko pojawią się pierwsze efekty suplementacji kolagenu. Proces jego przyjmowania może wymagać od ośmiu tygodni suplementacji do nawet dwunastu miesięcy. W takim razie czy trzeba robić przerwy w piciu kolagenu? Nie jest to konieczne - chyba, że lekarz bądź etykieta stanowią inaczej.
Czy kolagen utrudnia utratę wagi?
Suplementy kolagenowe mogą przynosić wiele korzyści. Niektórzy wskazują, że kolagen może nawet ułatwiać redukcję masy ciała i usprawniać metabolizm, jednak twierdzenia te nie są poparte wieloma badaniami. Niezbędne są dalsze badania w tym zakresie, by określić związek między suplementami kolagenowymi i wagą. Na ten moment wiadomo jednak, że przyjmowanie kolagenu nie powinno wpływać na utrudnianie utraty wagi.
Czy przy odchudzaniu można pić kolagen?
Tak, przy odchudzaniu można pić kolagen. Ważne jednak, by robić to według instrukcji na etykiecie lub zaleceń specjalisty.
Suplementacja kolagenu: wybierz suplement o odpowiedniej jakości
Suplementacja kolagenem może przynieść pozytywne skutki: kolagen działa korzystnie nie tylko na tkankę łączną, ale też skórę, stawy i wiele innych funkcji i organów organizmu. Niedobór kolagenu po 25 roku życia można uzupełnić z pomocą odpowiedniego suplementu, który wspiera produkcję kolagenu lub dostarcza jego dodatkowej ilości. Jak wybrać odpowiedni produkt?
- wysoka jakość kolagenu, która działa na wzmocnienie włosów, skóry i paznokci - Osavi - Kolagen na Włosy, Skórę i Paznokcie zawiera jedynie łatwo przyswajalne bioaktywne peptydy kolagenowe VERISOL®,
- na zaburzenia układu kostno-stawowego warto sięgnąć po Osavi - Kolagen Stawy i Kości, które oprócz bioaktywnych peptydów kolagenowych FORTIBONE® zawierają ekstrakt z owoców dzikiej róży standaryzowany na min. 70% witaminy C, która pomaga w prawidłowej produkcji kolagenu,
- jednym z najlepszych kolagenów jest kolagen rybi, który znajdziesz w suplementach Doctor's Best - Kolagen Rybny lub Osavi - Kolagen Rybi z Dzikiego Dorsza o smaku cytrynowym: oba produkty mają postać łatwo rozpuszczalnego proszku,
- odpowiednia porcja kolagenu bez potrzeby odmierzania wskazanej ilości kolagenu to suplement w kapsułkach - Osavi - Kolagen Typu II z Kwasem Hialuronowym zawiera nie tylko kolagen i kwas hialuronowy, ale też ekstrakt z owoców dzikiej róży standaryzowany na min. 80% witaminy C,
- hydrolizowany kolagen morski to jeden z najlepszych typów kolagenu: Nordic Naturals - Kolagen Morski możesz otrzymać w formie proszku o smaku truskawkowym.
Czy branie kolagenu ma sens? Podsumowanie
Naturalny kolagen to białko, które w organizmie zapewnia m.in. zdrowie stawów czy elastyczność włosów - jeśli jednak chodzi o redukcję masy ciała, nie ma potwierdzonego działania w tym zakresie. Kiedy dochodzi do niedoboru kolagenu warto pomyśleć o suplementacji tego składnika. Sprawdź, jakie propozycje znajdziesz na naszej stronie i wybierz odpowiednie dla siebie.
Źródła:
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci Tekst mający znaczenie dla EOG (Dz. U. : 136 z 25.05.2012 ze zm.)
Van De Walle G., What You Need to Know About the Health benefits of Collagen , (https://www.healthline.com/nutrition/collagen-benefits; 13.04.2026)
Kubala J., What Is Collagen, and What Does It Do for You? , (https://www.healthline.com/nutrition/collagen; 13.04.2026)
Czubak K., Żbikowska H., Struktura, funkcja i znaczenie biomedyczne kolagenów, Annales Academiae Medicae Silensiensis 2014, 68, 4: 245-254
Żelaszczyk D., Waszkielewicz A., Marona H., Kolagen - struktura oraz zastosowania w kosmetologii i medycynie estetycznej, Estetologia Medyczna i Kosmetologia 2012, 2(1): 14-20
Bugla K., Klimek K., Gabryel Ł., Wikarek A., Dołęga J., Rybak J., Grabarczyk M., Kosińska P., Magiera B., Grabarczyk A., Potencjalny wpływ doustnej suplementacji kolagenu na układ mięśniowo-szkieletowy: gęstość mineralna kości, siła mięśniowa i potreningowa bolesność mięśni, stabilność oraz ruchomość stawów, zastosowania w reumatologii i tendinopatiach - przegląd artykułów, Farmacja Współczesna 2024, 17:108-115
Banaś M., Pietrucha K., Typy i struktura białka kolagenowego Zeszyty naukowe Politechniki Łódzkiej 2009, 73 (1058): 93-103
