Niedoczynność tarczycy jest schorzeniem, które może pojawić się niezależnie od wieku, przy czym częściej dotyka kobiet niż mężczyzn. Nieprawidłowe działanie tarczycy wymaga odpowiedniego leczenia i może wiązać się ze zmianami stylu życia. Sprawdź, czy zauważasz u siebie objawy niedoczynności tarczycy, jak powinna wyglądać dieta przy niedoczynności tarczycy i o co warto zadbać.
Co to jest niedoczynność tarczycy – definicja
Niedoczynność tarczycy to często występująca choroba endokrynologiczna. Charakteryzuje się ona zaburzeniami działania tarczycy: przede wszystkim niedoborem hormonów gruczołu tarczowego (niedoczynność gruczołu tarczowego): T3 i T4 - trijodotyroniny i tyroksyny. To sprawia, że procesy metaboliczne w organizmie człowieka zachodzą wolniej.
Przyczyny niedoczynności tarczycy
Przyczyn tego, że synteza hormonów tarczycy jest utrudniona może być wiele. Dzieli się je na przyczyny pierwotnej niedoczynności tarczycy (choroby tarczycy) i wtórnej niedoczynności tarczycy (niedoczynność przysadki mózgowej). Do pierwotnej niedoczynności tarczycy może doprowadzić niedobór jodu lub jego nadmiar, przebyta infekcja wirusowa, stany zapalne tarczycy i przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, nowotwór tarczycy czy farmakologia innych chorób i niedoczynność polekowa - w tym również leczenie nadczynności tarczycy. Z kolei wtórna niedoczynność tarczycy (niedoczynność przysadki mózgowej) oznacza, że doszło do niedoczynności podwzgórza lub wielohormonalnej niedoczynności przysadki.
Po czym poznać, że ma się niedoczynność tarczycy? Objawy niedoczynności tarczycy
Objawy niedoczynności tarczycy mogą mieć różne nasilenie - niektórzy niemal nie odczuwają zmian w funkcjonowaniu organizmu i swoim zachowaniu, inni mogą szczególnie odczuwać objawy chorej tarczycy. W dużej mierze jest to zależne od stopnia niedoboru hormonów tarczycy, wieku danej osoby i czasu trwania choroby. Objawy chorób tarczycy często mogą przypominać schorzenia psychiczne lub depresję - ze względu na niespecyficzne objawy często dochodzi też do leczenia objawowego. Na jakie objawy chorób tarczycy zwrócić uwagę przy niedoczynności?
- suchość, szorstkość i bladość skóry, wypadanie włosów i łamliwość paznokci,
- nietolerancja zimna, marznięcie, uczucie ciągłego zimna - zwłaszcza rąk i stóp, pomimo odpowiedniego ubioru i temperatury,
- skłonność do obrzęków,
- przyrost masy ciała, puchnięcie twarzy,
- bradykardia - zwolnienie bicia serca; wzrost ciśnienia rozkurczowego krwi,
- zaparcia, zwiększony apetyt na słodycze,
- senność, apatia,
- ociężałość, pogorszenie tolerancji wysiłku,
- zaburzenia pamięci i koncentracji,
- stany depresyjne,
- pogorszenie słuchu,
- duszności,
- obfite krwawienia miesiączkowe, zaburzenia miesiączkowania, trudności z zajściem w ciążę.
Jakie wyniki wskazują na niedoczynność tarczycy? Diagnostyka niedoczynności tarczycy i badania na niedoczynność tarczycy
Diagnoza niedoczynności tarczycy przede wszystkim dotyczy występowania objawów niedoczynności tarczycy i interpretacji wyników krwi. By zdiagnozować niedoczynność tarczycy, kluczowe jest badanie stężenia w surowicy tyreotropiny, czyli badanie TSH. TSH wzrasta, gdy hormony tarczycy: T4 i T3 nie są wytwarzane w odpowiedniej ilości. W większości przypadków wynik TSH większy niż 10 mIU/l i występowanie objawów niedoczynności tarczycy wystarcza do rozpoznania jednostki chorobowej. Pełną diagnozę można uzyskać także przez zaobserwowanie podwyższonego wyniku TSH przy jednoczesnym obniżonym stężeniu FT4. Stan, w którym tylko TSH jest zwiększone, a pozostałe wyniki dotyczące FT3 i FT4 są w normie, to subkliniczna niedoczynność tarczycy. Z kolei jeśli niedoczynność tarczycy opiera się przede wszystkim na niskim stężeniu FT4 mówi się o centralnym (przysadkowym lub podwzgórzowym) pochodzeniu niedoczynności tarczycy.
Dieta przy niedoczynności tarczycy
W przypadku rozpoznania niedoczynności tarczycy istotne jest podawanie hormonów tarczycy: soli sodowej lewoskrętnej tyroksyny. Dieta w niedoczynności tarczycy ma ograniczone znaczenie, jednak zrównoważone nawyki żywieniowe mogą pomóc w utrzymaniu właściwej kondycji i samopoczucia. Ze względu na to, że niedoczynność tarczycy może wiązać się z przyrostem masy ciała, warto pamiętać o zbilansowanej diecie, która będzie zawierała odpowiednią kaloryczność i niewielką ilość tłuszczów zwierzęcych i węglowodanów prostych. Ważne, by w diecie znalazły się warzywa i owoce: są one źródłem błonnika, witamin i innych składników, które wspierają prawidłowe działanie metabolizmu. W każdym posiłku powinno też znaleźć się białko zwierzęce lub roślinne. Przede wszystkim warto zadbać o odpowiednią ilość jodu, żelaza, selenu, witaminy D i kwasów omega-3 w diecie.
Stosowanie się do zasad prawidłowego żywienia może pozwolić na zniwelowanie objawów niedoczynności tarczycy dotyczących metabolizmu, np. zaparć, przyrostu masy ciała.
Co pogarsza niedoczynność tarczycy?
Dużą rolę w utrzymaniu właściwego stężenia hormonów tarczycy odgrywa prawidłowe przyjmowanie leków - powinno przyjmować się je na czczo i popijać wodą. W ustabilizowaniu stężenia TSH mogą także przeszkadzać interakcje z innymi lekami, tj. preparaty wapnia, żelaza, inhibitory pompy protonowej i blokery receptora histaminowego. Trudność może także stanowić współwystępowanie celiakii i nietolerancji laktozy. Właściwe przyjmowanie leków (na czczo, na min. 30 min przed śniadaniem), niestosowanie używek i troska o odpowiednią dietę to czynniki wpływające na stan tarczycy i niedoczynność.
Jakich witamin brakuje przy niedoczynności tarczycy?
Przy zbilansowanej diecie organizm niekoniecznie potrzebuje dodatkowych składników. Warto jednak zatroszczyć się o to, by w jadłospisie znajdowały się właściwe ilości jodu, selenu, żelaza i kwasów omega, a także witaminy D.
Rozpoznanie niedoczynności tarczycy: podsumowanie
Objawy niedoczynności są niespecyficzne - oznacza to, że dotyczą wielu funkcji organizmu i niekiedy sprawia to, że choroba ta może być trudna do zdiagnozowania. Odpowiednia diagnostyka chorób tarczycy polega przede wszystkim na wykonaniu badań hormonów tarczycy i prawidłowej interpretacji ich stężenia przy jednoczesnym występowaniu objawów niedoczynności tarczycy. Odpowiednia dieta może stanowić wsparcie dla tarczycy, jednak najważniejsze jest prawidłowe przyjmowanie leków. Suplementy, które u nas znajdziesz mogą wspierać uzupełnianie ewentualnych niedoborów wynikających z wykluczeń żywieniowych lub schorzeń metabolicznych, które mogą współwystępować z niedoczynnością tarczycy. Sprawdź ofertę witamin, składników mineralnych i suplementów i wybierz produkty, które będą odpowiedzią na potrzeby Twojego organizmu.
Źródła:
Bolanowski M., Niedoczynność tarczycy, Diagnostyka w POZ, LEKARZ POZ 2016, 3: 189-192
pacjent.gov.pl, Niedoczynność tarczycy - jak z nią żyć , (https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/niedoczynnosc-tarczycy-jak-z-nia-zyc; 23.04.2026)
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, Niedoczynność tarczycy , (https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2021/05/zalecenia_dietetycy_niedoczynnosc-tarczycy.pdf; 23.04.2026)
