O GLP-1 słyszy się wiele w kontekście utraty masy ciała. Początkowo jednak leki tego typu miały wspierać osoby, dla których ważna jest regulacja glikemii. Badania nad GLP-1 wskazują na to, że mają one wiele zastosowań i mogą korzystnie wpływać nie tylko na poziom glukozy i otyłość: dowiedz się, czym jest GLP1 i jak wpływa na organizm.
Czy GLP-1 to hormon? Czy GLP-1 to lek na odchudzanie? Wszystko o tym, czym jest receptor GLP
W roku 1923 odkryto glukagon w ekstrakcie trzustkowym ssaków. Później potwierdzono badaniami, że glukagon jest częścią ekstraktów żołądkowych i wykryto substancje immunoreaktywne glukagonu w przewodzie pokarmowym. W roku 1983, czyli 60 lat później, udało się zidentyfikować sekwencję dwóch peptydów (z preglukagonu chomika): peptydu glukagonopodobnego 1 i peptydu glukagonopodobnego 2. W wyniku potranslacyjnego przetwarzania glukagonu, w enterocytach powstaje m.in. GLP-1. Jest to receptor sprzężony z białkami G klasy 2 (odgrywają rolę w aktywacji, proliferacji i migracji komórek w procesie odpowiedzi immunologicznej i zapalenia). GLP-1 należy do tej samej grupy, co m.in receptory glukagonowe i jest rozpowszechniony w wyspach trzustki, mózgu, serca, nerkach i przewodzie pokarmowym.
Wykorzystanie analogów GLP: jak działają analogi GLP-1 i jaki jest ich mechanizm działania?
GLP-1 jest szybko metabolizowany, a jego metabolity są równie szybko usuwane. Wydzielanie GLP-1 jest związane przede wszystkim z przyjmowaniem posiłków. Ich spożycie sprawia, że gwałtownie rośnie aktywność wydzielnicza komórek L w jelitach. Ta interakcja powoduje, że zwiększa się wydzielanie GLP-1. Jakie funkcje pełni ten receptor w organizmie?
- GLP-1 jako hormon inkretynowy - podczas testów tolerancji glukozy może zwiększać wydzielanie insuliny (efekt inkretynowy odgrywa istotną rolę w wydzielaniu insuliny poposiłkowej),
- wpływ GLP na komórki β - bez sygnalizacji GLP-1 komórki β (komórki endokrynne odpowiedzialne za produkcję i wydzielanie insuliny) nie reagowałyby na glukozę,
- naturalny GLP i wydzielanie glukagonu - GLP-a hamuje wydzielanie glukagonu, jednak mechanizm działania analogów GLP w tym zakresie nie jest w pełni znany,
- wpływ GLP na układ pokarmowy - GLP-1 hamuje wydzielanie kwasu żołądkowego, opróżnianie żołądka i czynność wydzielniczą trzustki,
- obecność GLP1 w mózgu: regulacja sytości - receptory GLP-1 znajdują się w regionach mózgu odpowiedzialnych za regulację pobierania pokarmu; podanie GLP-1 może hamować apetyt i zwiększać sytość,
- praca serca i układu sercowo-naczyniowego - GLP-1 może oddziaływać na kurczliwość mięśnia sercowego i zwiększenie jego wydajności po urazach,
- mechanizm analogów GLP a działanie neurotropowe - GLP-1 może zwiększać ciśnienie krwi i częstość akcji serca, aktywując autonomiczne neurony regulacyjne, które powodują odpowiedź sercowo-naczyniową (dotychczasowe badania przeprowadzano tylko na modelu zwierzęcym).
Terapia GLP-1 a leczenie cukrzycy typu 2
GLP-1 jest ściśle związany z zaburzeniami metabolicznymi. Popularność leków GLP-1 zaczęła się od roli tego receptora w rozwoju i leczeniu cukrzycy typu 2, która powoduje zmniejszony lub nieistniejący efekt inkretynowy. To z kolei przyczynia się do niewłaściwego wydzielania insuliny, czyli zmniejszenia wydzielania GLP-1 pod wpływem posiłku. Wydzielanie insuliny dzięki podaniu GLP-1 może zostać przywrócone do normalnego poziomu. Co więcej, podanie GLP-1 osobom z cukrzycą typu 2 zahamowuje wydzielanie glukagonu tak długo, jak stężenie glukozy w osoczu jest nadal podwyższone. W miarę zmniejszania się poziomu stężenia glukozy, wzrasta wydzielanie glukagonu. W tym kontekście istotne jest także zahamowanie opróżniania żołądka, co zmniejsza poposiłkowe wyrzuty glukozy.
Jak szybko się chudnie po GLP-1? GLP w leczeniu choroby otyłościowej i wpływ na masę ciała
Otyłość to choroba przewlekła, dla której charakterystyczny jest zbyt duży udział tkanki tłuszczowej w organizmie. To prowadzi do zaburzeń czynności organizmu, a także pojawieniem się problemów psychologicznych i społecznych. Najprostszym sposobem na sprawdzenie, czy dotyczy Ciebie otyłość, jest obliczenie masy ciała BMI lub wskaźnika WHR.
Osoby zmagające się z otyłością wykazują zmniejszone wydzielanie GLP-1. Dotychczas nie udało się odkryć, jak działa ten mechanizm, jednak przypuszcza się, że może być związany z insulinoopornością, ta z kolei wykształca się wtedy, gdy pojawia się wzrost masy ciała. Warto pamiętać też o tym, że GLP-1 reguluje apetyt, a więc mniejsze wydzielanie GLP-1 może wpływać na poziom nasycenia i przyczyniać się do zwiększania bilansu energetycznego i pogłębiać poziom otyłości.
Leki, które zawierają GLP-1, pierwotnie stosowane w celu leczenia cukrzycy typu 2, obecnie są zatwierdzone jako leki do leczenia otyłości. Powinny być jednak przepisywane wyłącznie przez lekarza po uwzględnieniu indywidualnej historii choroby i wskazań klinicznych. Ile trwa kuracja GLP-1? Przeważnie agoniści receptora GLP-1 wymagają długoterminowej terapii, która może trwać pół roku lub nawet dłużej. Podczas przyjmowania GLP-1 podkreśla się jednak istotę zdrowej diety i aktywności fizycznej. Skuteczność analogów GLP-1 zależy bowiem od trwałej zmiany nawyków: w przypadku zakończenia terapii GLP-1 bez wprowadzenia zbilansowanej diety i ćwiczeń, spadek masy ciała nie będzie trwały.
Czy lek GLP-1 jest bezpieczny? Podsumowanie
Leki GLP-1 zyskują na popularności: głównie dlatego, że mają sporo korzyści. Mogą wspierać Cię, gdy liczysz na skuteczne leczenie cukrzycy typu 2, jak i kiedy leczenie analogami GLP-1 może pomóc z walce z otyłością. Ważne jest jednak, by skonsultować z lekarzem potrzebę ich przyjmowania i by pamiętać, że podstawą dobrego samopoczucia i utraty wagi jest zbilansowana dieta oraz aktywność. Są to także istotne komponenty podczas terapii GLP-1, dlatego warto już teraz rozpocząć leczenie otyłości od zmiany nawyków.
Źródła:
World Health Organization Obesity: GLP-1 therapies , (https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/obesity-glp-1-therapies; 18.05.2026)
Górska A., Arciszewski M., Występowanie i funkcja peptydu glukagonopodobnego 1 (GLP-1) w przewodzie pokarmowym ssaków oraz zastosowanie kliniczne jego analogów, Medycyna Weterynaryjna 2020, 76(7): 382-388
Lewandowicz A., Kowalski M., Pawliczak R., Białka regulujące przekazywanie sygnału przez białka G (białka RGS) i ich znaczenie w regulacji odpowiedzi immunologicznej, Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej 2004, 58
Pawluk I., Gosa P., Jodkiewicz M., Kaczorek M., Nagel P., Pacyna S., Wedziuk-Reszka A., Wolnicka K., Nadwaga i otyłość małymi krokami do zdrowia, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH - Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa 2022
